Wie bepaalt of een homeopathisch middel werkt?

E-mail
De vele verontwaardigde reacties op het besluit van minister Schippers (volksgezondheid) om fabrikanten van homeopathische middelen strenger te bejegenen, laten zien hoezeer homeopathie is ingeburgerd. De fabrikanten mogen op hun etiketten niet langer de kwaal vermelden waartegen het middel zou helpen, als die werking niet wetenschappelijk bewezen is.
Op zichzelf geen vreemde eis. Aan de andere kant: als de meerderheid van de Nederlanders de gewraakte middelen in huis blijkt te hebben, is er dan niet sowieso sprake van een bepaalde werking? In elk geval denken de kopers van de middelen dat de werking er is, en in hun ervaring hebben ze er baat bij - anders zouden ze de middelen niet kopen. Maakt het dan uit of die ervaring ook feitelijk te onderbouwen is? En mag de overheid bepalen dat de wetenschappelijke visie in dit soort kwesties de enig juiste is?
Verdunning van werkzame stof
Bas Haring, filosoof en hoogleraar 'publiek begrip van de wetenschap' aan de Universiteit Leiden: "Homeopathie is gebaseerd op het idee dat een ongelooflijk gigantische verdunning van een werkzame stof nog steeds werkzaam is. Zoiets is met alle huidige wetenschappelijke kennis nauwelijks voorstelbaar. We maken de meest ingewikkelde en grote meetinstrumenten om te kunnen meten wat onze zintuigen niet direct kunnen waarnemen en wat aan ons lichaam voorbijgaat. De Large Hydron Collider, de deeltjesversneller, is daar een voorbeeld van - dat apparaat waarmee het Higgs-boson onlangs gevonden is. Een meetinstrument van 27 kilometer lang om het kleinste van het kleinste waar te kunnen nemen. Homeopathie suggereert precies het tegenovergestelde: dat verdunningen die zo 'dun' zijn dat ze met de meest gevoelige meetapparatuur niet waar te nemen zijn wél effect hebben op ons lichaam. Dat is zo'n vreemde suggestie, die kan ik niet serieus nemen.
"Natuurlijk heeft iedereen recht op zijn eigen wereldbeeld. Maar niet elk wereldbeeld levert technisch of medisch werkende dingen op."
Causaal verband
René Gude, directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte in Leusden: "Volgens mij is hier helemaal geen sprake van botsende wereldbeelden. Het enige waar we naar moeten kijken is de claim van de fabrikant. De fabrikant zegt: gebruik dit homeopathische middel, dat helpt tegen deze kwaal. De fabrikant suggereert dus een causaal verband. Alles wat de minister van hem vraagt is: laat via een dubbelblinde test zien dat het in de meeste gevallen werkt. Dan heb je namelijk het causale verband aangetoond. Maar dat weigeren de homeopathische fabrikanten te doen. Dáár loopt het op stuk. Dat kun je wetenschap noemen, maar ook gewoon gezond verstand. Causaliteit botst in elk geval niet met het wereldbeeld van de homeopaat, want hij beroept zichzelf er ook op - anders zou hij het niet vervelend vinden dat die claim van het etiket moet."
homeopathieDe vele verontwaardigde reacties op het besluit van minister Schippers (volksgezondheid) om fabrikanten van homeopathische middelen strenger te bejegenen, laten zien hoezeer homeopathie is ingeburgerd. De fabrikanten mogen op hun etiketten niet langer de kwaal vermelden waartegen het middel zou helpen, als die werking niet wetenschappelijk bewezen is.
Op zichzelf geen vreemde eis. Aan de andere kant: als de meerderheid van de Nederlanders de gewraakte middelen in huis blijkt te hebben, is er dan niet sowieso sprake van een bepaalde werking? In elk geval denken de kopers van de middelen dat de werking er is, en in hun ervaring hebben ze er baat bij - anders zouden ze de middelen niet kopen. Maakt het dan uit of die ervaring ook feitelijk te onderbouwen is? En mag de overheid bepalen dat de wetenschappelijke visie in dit soort kwesties de enig juiste is?
Verdunning van werkzame stof
Bas Haring, filosoof en hoogleraar 'publiek begrip van de wetenschap' aan de Universiteit Leiden: "Homeopathie is gebaseerd op het idee dat een ongelooflijk gigantische verdunning van een werkzame stof nog steeds werkzaam is. Zoiets is met alle huidige wetenschappelijke kennis nauwelijks voorstelbaar. We maken de meest ingewikkelde en grote meetinstrumenten om te kunnen meten wat onze zintuigen niet direct kunnen waarnemen en wat aan ons lichaam voorbijgaat. De Large Hydron Collider, de deeltjesversneller, is daar een voorbeeld van - dat apparaat waarmee het Higgs-boson onlangs gevonden is. Een meetinstrument van 27 kilometer lang om het kleinste van het kleinste waar te kunnen nemen. Homeopathie suggereert precies het tegenovergestelde: dat verdunningen die zo 'dun' zijn dat ze met de meest gevoelige meetapparatuur niet waar te nemen zijn wél effect hebben op ons lichaam. Dat is zo'n vreemde suggestie, die kan ik niet serieus nemen.
"Natuurlijk heeft iedereen recht op zijn eigen wereldbeeld. Maar niet elk wereldbeeld levert technisch of medisch werkende dingen op."
Causaal verband
René Gude, directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte in Leusden: "Volgens mij is hier helemaal geen sprake van botsende wereldbeelden. Het enige waar we naar moeten kijken is de claim van de fabrikant. De fabrikant zegt: gebruik dit homeopathische middel, dat helpt tegen deze kwaal. De fabrikant suggereert dus een causaal verband. Alles wat de minister van hem vraagt is: laat via een dubbelblinde test zien dat het in de meeste gevallen werkt. Dan heb je namelijk het causale verband aangetoond. Maar dat weigeren de homeopathische fabrikanten te doen. Dáár loopt het op stuk. Dat kun je wetenschap noemen, maar ook gewoon gezond verstand. Causaliteit botst in elk geval niet met het wereldbeeld van de homeopaat, want hij beroept zichzelf er ook op - anders zou hij het niet vervelend vinden dat die claim van het etiket moet."