'Stop de dodelijke marketing van de farmaceutische industrie'

E-mail

marketingVeel medicijnen zijn onbewezen effectief en veilig op lange termijn. Toch slikken miljoenen mensen ze. Wie treft blaam?, vraagt huisarts Hans van der Linde zich af.

GlaxoSmithKline (GSK) betaalt 3 miljard dollar voor misdadige verkooppraktijken (de Volkskrant, 4 juli). Het was niet de eerste afkoopsom. Het bloedsuikerverlagende middel Avandia kostte duizenden mensen het leven. GSK verzweeg bijwerkingen en het verdween in 2010 van de markt. Het gedrag van andere pillenfabrikanten is niet veel beter. De farmaceutische industrie heeft terecht een reputatie van meedogenloos winstbejag. De vraag is of ook anderen blaam treft.

Bij deze schandalen blijft de rol van overheden en artsen sterk onderbelicht. Overheden zijn verantwoordelijk voor toelating van medicijnen en artsen voor voorschrijven. Daarmee is veel mis en wij leren er niet van. Hoe komt het dat mensen onvoldoende worden beschermd tegen dodelijke marketingpraktijken? Het antwoord luidt dat al deze affaires zijn terug te voeren op de toelating van geneesmiddelen zonder bewijs van veiligheid en effectiviteit op lange termijn en dat artsen zich dat te weinig realiseren.

In de pen

Het gaat steevast om nieuwe geneesmiddelen, gepatenteerd en duur. Die lucratieve geneesmiddelen moeten zo snel mogelijk 'in de pen' van artsen, omdat het patent na vijftien jaar verloopt. Van een nieuw medicijn kennen we nooit de veiligheid en effectiviteit op lange termijn. Alleen langlopende onderzoeken geven daarover uitsluitsel, maar die zijn niet vereist. Intensieve marketing zorgt ervoor dat meteen miljoenen mensen het middel slikken. Keer op keer leidt dat tot catastrofen. Dat is overbekend, maar overheden falen jammerlijk bij het aanscherpen van toelatingseisen.

Voor preventieve geneesmiddelen geldt dit nog sterker. Kerngezonde mensen gebruiken deze medicijnen omdat ze een risicofactor hebben: bijvoorbeeld verhoogde bloeddruk of te hoge cholesterol- en glucosewaarden. Het is een immense markt, want er zijn veel gezonde mensen. Voor toelating van preventieve geneesmiddelen hoeft niet te worden aangetoond dat mensen er langer door leven. Het verlagen van een risicofactor volstaat, ongelooflijk maar waar. Eraldin verlaagde de bloeddruk, Lipobay het cholesterol en Avandia de suikerwaarden. In korte tijd slikten miljoenen mensen die middelen en overleden tienduizenden door bijwerkingen. Volgens Amerikaanse onderzoekscommissies alleen al 47 duizend mensen door Avandia. Liefst 80 procent van de Amerikaanse diabeten slikte Avandia. In Nederland 8 procent.

Lees het hele artikel.